Bütün gün sırtınızda o ağır çantayla yürümüş, çadırı kurup matı sermişsiniz ve güneş yavaş yavaş dağların ardına saklanmış. Hava hızla soğurken aklınızdaki tek şey, ocağın üzerine bir kap koyup fokurdayan sıcak bir çorba içmek. Valfi açıyorsunuz, çakmağı ateşliyorsunuz ama o da ne? Yazın deli gibi yanan ocağınızdan sadece cılız, sarı bir alev çıkıyor. Dakikalar geçiyor, su bir türlü kaynamıyor ve siz o ayazın ortasında aç karnına beklerken doğanın fizik kurallarıyla acı bir şekilde tanışıyorsunuz.
Doğada ateş yakmak harikadır ama her zaman mümkün olmaz. Odunlar ıslak olabilir, bulunduğunuz kamp alanında ateş yakmak yasaklanmış olabilir veya sadece o yorgunlukla ateşle uğraşacak enerjiniz kalmamıştır. İşte böyle anlarda, çantanızdan çıkardığınız kamp ocağı hayatta kalma ve moral bulma aracınıza dönüşür. Ancak outdoor mağazalarının raflarında dizili duran o parlak ocakların hepsi her koşulda aynı performansı vermez. Dağda aç ve üşümüş kalmamak için, kartuşlu sistemlerin pratikliği ile benzinli ocakların o gürültülü ama sarsılmaz gücü arasındaki farkı bilmek hayat kurtarır.
Kampta İlk Soru: Hangi Mevsimin Yolcususunuz?
Bir kamp ocağı satın almadan önce sorulması gereken ilk soru “Hangisi daha hafif?” veya “Hangisi daha ucuz?” değildir. Sorulması gereken asıl soru şudur: “Ben bu ocağı hangi sıcaklıkta ve hangi rakımda kullanacağım?” Çünkü kamp ocaklarının çalışma prensiplerini belirleyen en büyük etken, yakıtın soğuk hava ve basınç altındaki davranışıdır.
Bahar ve yaz aylarında, deniz seviyesine yakın orman kamplarında hemen her ocak suyu dakikalar içinde kaynatır. Ancak iş kış kampına, eksi derecelere veya yüksek irtifalı dağ faaliyetlerine geldiğinde, ocağınızın karakteri kampın kaderini belirler.
Kartuşlu (Gazlı) Ocaklar: Hafta Sonu Kampçısının Vazgeçilmezi
Piyasada en çok göreceğiniz ve muhtemelen ilk alacağınız ocak türü kartuşlu sistemlerdir. İçlerinde genellikle bütan, propan veya izobütan gazlarının [1] bir karışımı bulunur. Çantanızdan çıkarır, vidalı kartuşun üzerine çevirerek takar, vanayı açar ve tek bir kıvılcımla yemeğinizi yapmaya başlarsınız.
En Büyük Artısı: Tartışılmaz pratikliğidir. Ön ısıtma istemez, bakım gerektirmez, is yapmaz ve çalışırken etrafı rahatsız edecek bir gürültü çıkarmaz. Üstelik alev ayarı çok hassastır; kahvenizi demlerken veya pilavınızı demlenmeye bırakırken ateşi mum alevi kadar kısabilirsiniz.
En Büyük Zafiyeti: Soğuk havadır. Standart bir bütan/propan kartuşu, hava sıcaklığı 0 derecenin altına düştüğünde sıvılaşmaya başlar ve basınca dönüşemez. Siz vanayı sonuna kadar açsanız da ocaktan gaz gelmez. Ayrıca gaz kartuşun içinden çıktıkça fiziksel bir reaksiyon olarak kartuşun kendisi de buz gibi olur ve donar.
Saha Tüyosu: Eğer kışın kartuşlu ocak kullanmak zorundaysanız, 4 mevsimlik (izobütan oranı yüksek) özel kış kartuşlarını tercih edin. Yemek yapmadan önce gaz kartuşunu en az 15-20 dakika montunuzun iç cebinde, kendi vücut ısınızla sıcak tutun. Kartuş sıcakken ocağa takarsanız, eksi derecelerde bile yemeğinizi kurtarabilirsiniz.
Benzinli ve Çok Yakıtlı (Multi-Fuel) Ocaklar: Kışın Ejderhaları
Eğer rotanız karlı dağlar, eksi 15 dereceler veya medeniyetten çok uzak, gaz kartuşu bulamayacağınız ıssız bölgelerse, sıvı yakıtlı ocaklar sizin tek güvenilir mutfağınızdır. Bu ocaklar; beyaz benzin (kamp benzini), kurşunsuz benzin, gaz yağı ve hatta dizel ile çalışabilen, tam anlamıyla mekanik canavarlardır.
Çok yakıtlı bir ocağı çalıştırmak kartuşlu bir ocağa benzemez, başlı başına bir ritüeldir:
- Yakıt şişesine taktığınız pompayı elinizle defalarca pompalayarak içeride basınç yaratırsınız.
- Vanayı hafifçe açıp ocağın tabanına biraz çiğ yakıt damlatır ve bunu ateşleyerek ocağın metal borusunu ısıtırsınız (buna ön ısıtma denir).
- Boru yeterince ısındığında, sıvı yakıt o sıcak borudan geçerken buhara dönüşür ve ocak bir jet motoru edasıyla, büyük bir gürültüyle yanmaya başlar.
En Büyük Artısı: Muazzam bir güçtür. Hava eksi 30 derece de olsa, fırtına da çıksa, benzinli ocak o suyu kaynatır. Sıvı yakıt soğuktan etkilenmez. Ayrıca uzun soluklu kamplarda, biten bir kartuşu aramak yerine herhangi bir benzin istasyonuna girip ocağınızın şişesini doldurabilirsiniz.
En Büyük Zafiyeti: Düzenli temizlik ve bakım istemesidir. Yakıtın içindeki tortular zamanla memeyi tıkayabilir, kamp ortamında ocağı söküp temizlemeniz gerekebilir. Ayrıca alev ayarları gazlı ocaklar kadar hassas değildir; genellikle “harıl harıl yanma” modunda çalışmayı severler.
Görünmez İhtiyaç: Rüzgarlık Neden Ocak Kadar Önemlidir?
Hangi ocağı seçerseniz seçin, rüzgarlı bir havada ocağınızın etrafını kapatmıyorsanız ürettiğiniz ısının yüzde yetmişi havaya karışıp gidecektir. Binlerce lira verip dünyanın en iyi ocağını alsanız bile, rüzgarlı bir arazide suyu kaynatamamanız işten bile değildir.
Katlanabilir, alüminyum bir kamp rüzgarlığı (windscreen), mutfak setinizin en ucuz ama en hayati parçasıdır. Ocağın etrafını bu rüzgarlıkla çevirdiğinizde hem alevin savrulmasını engeller, hem suyun yarı sürede kaynamasını sağlar hem de ciddi anlamda yakıt tasarrufu yaparsınız.
Ocağını Seç, Kampını Yaşa
Doğada yemek yapmak, şehirdeki gibi sadece bir beslenme işi değil, aynı zamanda günün yorgunluğunu atan, morali yükselten bir seremonidir.
Kamp hayatınız ilkbahar, yaz ve sonbahar aylarında geçiyorsa, genellikle hafta sonu kaçamakları yapıyor ve aracınızla veya kısa yürüyüşlerle kamp alanına ulaşıyorsanız; temiz, sessiz ve pratik olan kartuşlu ocaklar sizin için en mantıklı yatırımdır.
Ancak kış kamplarına gönül verdiyseniz, kar üstünde çadır kurmayı seviyor, yüksek irtifada dağcılık yapıyor veya uzun süreli macera rotalarına çıkıyorsanız; o biraz isli, biraz gürültülü ama asla yarı yolda bırakmayan çok yakıtlı ocaklara geçiş yapmanın vakti gelmiş demektir.
Ocağınızın alevi harlı, yemeğinizin tuzu tam olsun.
Kamp Ocağı Sıkça Sorulan Sorular
Kartuşlu kamp ocağı kışın neden çalışmaz?
Kartuşlu ocaklarda kullanılan bütan ve propan gazı karışımları, hava sıcaklığı sıfır dereceye yaklaştığında sıvılaşır ve basınca dönüşemez. Basınç düştüğü için ocaktan gaz çıkışı durur veya alev ısıtma özelliğini kaybedecek kadar zayıflar.
Soğuk havada kartuşlu ocak kullanmanın bir yolu var mı?
Evet. Soğuk havalar için özel üretilmiş, izobütan oranı yüksek 4 mevsim (kışlık) kartuşlar tercih edilmelidir. Ayrıca yemek yapmadan önce gaz kartuşunu ceketinizin içinde vücut ısınızla bir süre ısıtmak, gazın basıncını artırarak ocağın çalışmasını sağlar.
Çok yakıtlı (benzinli) kamp ocakları tehlikeli midir?
Doğru kullanıldığında tehlikeli değildir ancak kullanım ritüeli dikkat gerektirir. Ön ısıtma (priming) aşamasında alev aniden parlayabileceği için ocağı mutlaka çadırın dışında ve yanıcı malzemelerden uzak, açık ve güvenli bir alanda yakmak hayati önem taşır.
Kamp ocağı alırken rüzgarlık almak şart mı?
Açık arazide kesinlikle şarttır. Rüzgar, ocağın alevini savurarak tencereye giden ısıyı alır. Alüminyum bir rüzgarlık kullanmak pişirme süresini yarı yarıya kısaltır ve kartuşunuzun veya yakıtınızın çok daha uzun süre dayanmasını sağlar.
